Mijnbouw in Griekenland

 

Bron: Usilive.org

Al jaren ondervinden wij, de lokale bevolking van Halkidiki, sociale, economische en ecologische vernietiging als gevolg van de activiteiten van het Canadese goudmijnbouwbedrijf Eldorado Gold Corp. Wat ontwikkeling genoemd wordt, brengt slechts enkele tijdelijke banen terwijl duizenden andere permanent onmogelijk gemaakt wordenzoals landbouw, visserij en toerisme.Aldus de lokale bevolking van Halkidiki, Griekenland, die via deze verklaring politieke partijen en andere overheidsinstituten oproept om mensenrechten te eren en democratie te handhaven rond de geplande goudmijn in hun regio.

De omstandigheden

Halkidiki is een schiereiland in het noorden van Griekenland, geliefd bij toeristen vanwege een rijke mix aan bergen, bossen, zee en strand. Het is dus niet verrassend dat de regio over een rijke biodiversiteit beschikt, waaronder vele beschermde plant- en diersoorten. Nog geen tien jaar geleden besloot de Griekse Hoge Raad dat de negatieve ecologische impact van grootschalige mijnbouw in de regio de economische winst niet waard was. Nu Griekenland zich in echter een grote economische crisis bevindt is de overheid wanhopig om te laten zien dat ze ergens mee bezig is, en dat buitenlandse investeringen aangetrokken worden. Yorgos Papakonstantinou, een voormalige Griekse minister van milieu, beweert nu dat het uitsluiten van mijnbouw in Griekenland ervoor heeft gezorgd dat het land geen buitenlandse investeringen meer trekt, en zonder buitenlandse investeringen kan het land niet rondkomen. Hij beweert dat alle grootschalige mijnbouw uitsluiten een “te makkelijke” oplossing is, die op de lange termijn niet werkt, en zal zorgen dat het land in een steeds diepere crisis belandt. Voor hem en vele andere Griekse politici is het duidelijk: een grootschalige goudmijn in Halkidiki zal meehelpen om het land uit de crisis te krijgen.

Mijnbouw op zich is in de regio niets nieuws: al in de zesde eeuw werd er goud ontgonnen. Het verschil zit in de schaal – vanaf de zesde eeuw tot heden werd 33 miljoen ton erts ontgonnen, een fractie van de 380 miljoen ton erts die, als de plannen doorgaan, in de komende 25 jaar ontgonnen zullen worden.

Bovendien vond mijnbouw tot op heden onder de grond plaats. Volgens het nieuwe plan zal er in de toekomst aan grootschalige ‘open pit’ mijnbouw gedaan gaan worden: dit betekent in feite dat er een krater in de grond gemaakt gaat worden, die een een diameter van 705 meter en diepte van 220 meter zal hebben. Dagelijks gaat 24.000 ton erts worden afgegraven, met behulp van zes ton explosieven per dag. Het gebruik van explosieven zal geluidsoverlast en grondtrillingen tot gevolg hebben, en heeft mogelijk effect op gebouwen en huizen, waar bijvoorbeeld barsten in de muren kunnen ontstaan.

Om de aarde af te kunnen graven, moet minimaal 2,5 vierkante kilometer bos verdwijnen. In dit bos, Skouries genaamd, staan bomen die wel 400 of 500 jaar oud zijn. Dit betekent dat er officieel gesproken mag worden van een oer-bos; een extreme zeldzaamheid in Europa. Met dergelijke oude bossen gaat een hoge en unieke biodiversiteit gepaard. Het gebied dat ecologische schade zal ondervinden is echter veel groter dan ‘slechts’ de directe plek waar de mijn zich zal bevinden: de wijde omgeving zal gevolgen ondervinden van luchtvervuiling, zure drainage, het verdwijnen en vervuilen van grondwater, rivieren en zee, en het toenemen van zware metalen in de voedselketen. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat er een lange lijst van ziektes geassocieerd wordt niet alleen met werken in, maar ook met leven rond een goudmijn.

De waarde van de mineralen in de grond van Halkidiki wordt geschat op 15,5 miljard euro. Die waarde zal half opgebracht worden door het goud, en half door koper. Sinds 2011 is 95% van de aandelen in handen van het Canadese Eldorado Gold Corp, die het voor 1,8 miljard euro kocht van European Gold Fields. Er hoeft door Eldorado Gold Corp geen belasting te worden betaald en er zullen geen royalty’s naar de staat gaan. In feite zal alle rijkdom Griekenland dus verlaten; volgens de Griekse staat zullen de voordelen voor het land komen door het creëren van banen en de bijbehorende belastingen. Dit argument is eerder al ontkracht: waar mijnbouw enkele tijdelijke banen zal brengen, neemt het tegelijkertijd vele permanente banen in traditionele sectoren weg.

Boven op dit alles is ontginning in de regio feitelijk illegaal: hoewel het inmiddels is goedgekeurd door het Griekse ministerie van milieu, is ontginning in deze streek in strijd met de Europese NATURA 2000 richtlijnen. Bovendien werden reeds enkele nationale wetten omtrent stedelijke planning overtreden, en werd er illegaal gekapt in bossen.

In 2010 riep de Europese Unie haar lidstaten bovendien op om tegen 2011 het gebruik van cyanide in mijnbouw uit te bannen, vanwege de hoogtoxische en gevaarlijke eigenschappen van de stof. Er is dan ook officieel beloofd dat in de mijnen van Halkidiki geen cyanide gebruikt zal worden. Goud zou een bijproduct zijn van de koperontginning. Deze manier van goudmijnbouw is in Halkidiki nog niet uitgeprobeerd. Bovendien zal hij volgens experts alleen werken zolang er rauwe koper ontgonnen kan worden. Experts en milieu-activisten zijn daarom bang dat als deze methode niet langer kan of lijkt te werken, er makkelijk weer naar cyanide zal worden gegrepen om de goudontginning voort te zetten.

Protesten

Het is niet verrassend dat de plaatselijke bevolking in opstand komt tegen dergelijke vooruitzichten. Via vredevolle marsen en demonstraties, openbare informatiemomenten en persconferenties communiceren zij hun boodschap: “wij willen bossen, aarde en water: niet een graf van goud.”

Het protest wordt echter nauwelijks opgepikt in de Griekse media: in eerste instantie werd het totaal genegeerd, later werden acties omschreven als die van een minderheid van ‘eco-freaks’ en ongeïnformeerde boeren. In extremere gevallen werden de protesterenden als terroristen afgeschilderd, en dit is ook de rol die de overheid hen toedicht in een poging de protesten te criminaliseren.

Het mijnbouwbedrijf heeft het omstreden bos afgezet met prikkeldraad en eist dat mensen hun paspoort laten zien alvorens ze de weg erlangs mogen betreden. In feite hebben ze het recht niet om legitimatie te eisen van burgers; dit is voorbehouden aan de politie. Mensen uit de regio rapporteren echter ook in toenemende mate illegaal optreden van de politie: constante politie-aanwezigheid, ongegronde arrestaties, illegaal afnemen van DNA en het angst aanjagen van burgers, waaronder ouderen en kinderen.

Amnesty International heeft de Griekse overheid reeds opgeroepen onderzoek te doen naar het ondermijnen van mensenrechten door de politie in Halkidiki. Dat de strijd nog lang niet gestreden is, is duidelijk.

Geschreven door Inge Boudewijn

 

Bronnen:

 

  • Alevizopoulou,M. (2013):Report: Gold Mining in ChalkidikiPart1: Greek Governments in the Service of Mining Companies.Reports from the Edge of Borderline Democracy.

  • Avgeropoulos, Y. (2012): “Cassandra’s Treasures” (Film). Greek Public Television ERT.

  • Committees against Gold Mining in Halkidiki, Greece (2013):Gold mining in Halkidiki, Greece: Local People’s Voices will not be Silenced.Mines and Communities.

  • Daley, S. (2013):Greece sees Gold Boom, but at aPrice.New York Times.

  • European Parliament (2010): “European Parliament resolution of 5 May 2010 on a general ban on the use of cyanide mining technologies in the European Union.” European Parliament.

  • GRReporter (2013): “Environmentalist will not allow gold mining in Halkidiki.” GR Reporter.

  • Oikonomides, T. en Mavroudi, Z. (2013): “Skouries: an ancient forest is Greece’s latest battle ground.” Union Solidarity International.
  • Psaropoulos, J. (2013):Eldorado needs a Social License to Mine Greek Gold.Soshalkidiki.

  • Soshalkidiki (2013):SOS Soshalkidiki Magazine Issue 1, March 2013.

  • Rodriguez, R. (2013):GoldfieldDestruction of the City of Hualgayoc. Mondelinge bron.