Een van de zwaarste gevolgen van mijnbouw voor de lokale bevolking is de gezondheidsproblematiek. De gezondheidsproblemen kunnen in mentale als fysieke problemen onderverdeeld worden.
Door het lange dagen en uren werken in de mijnen, wordt hun levensbalans verstoord. Bovendien komen mijnwerkers uit andere gebieden, waardoor ze hun familie niet vaak te zien krijgen. Dit lijdt tot depressie en een verstoorde gemoedstoestand, wat indirect leidt tot een verhoogd gebruik van drugs, alcohol en prostitutie.
Hieronder volgt een overzicht van de verschillende zware metalen en chemicaliën waar mijnwerkers mee in aanraking komen en een impact op hun gezondheid inhouden. In de eerste plaats zijn het de mijnwerkers zelf die voornamelijk in aanraking komen met de zware metalen, maar op de langere termijn kan het ook gevolgen hebben op de omwonenden en familieleden van deze mijnwerkers.
Cyanide, een chemische stof dat bij dagmijnbouw gebruikt wordt, is één van de meest giftige stoffen ter wereld. Een paar gram is genoeg om een volwassen persoon om het leven te brengen. Cyanide kan via de mond-maag, door de huid en door inademing opgenomen worden in het lichaam. Mijnwerkers nemen het via deze drie kanalen op, degene die kleine hoeveelheden cyanide hebben ingeademd gedurende vele jaren hebben moeite met ademhalen, pijn in de borst, hebben last van braken, verstoringen in het bloed,
hoofdpijnen en uitzetting van de schildklier. Aanraking met de huid kan zweren veroorzaken; hoge blootstelling gedurende een periode kan de hersenen en het hart beschadigen en kan leiden tot coma of de dood. Het ‘Mineral Policy Centre’ beweert dat cyanide snel afbreekt in minder toxische vormen, zodat de effecten voor bewoners in de gemeenschappen minimaal is. Volgens Obiri et al. en het rapport van Rights Action is dit niet waar. De afbraak van cyanide is heel langzaam.
Kwik, een andere chemische stof dat bij dagmijnbouw gebruikt wordt, kan leiden tot kwikvergiftiging. Kwik wordt opgenomen in het lichaam via de ademhaling.
Kwik veroorzaakt neurologische stoornissen en gedragsstoornissen, dit onder de vorm van spraakgebreken, verminderde concentratie, …Ook kan de lever en de schildklier aangetast worden en kan het leiden tot geboorteafwijkingen.
Hetgeen dat in Choropampa in Peru gebeurde toont aan hoe een nalatigheid van het Candese mijnbouwbedrijf Manhattan Minerals tot verschrikkelijke gevolgen kan leiden. Enkele spelende kinderen kwamen in aanraking met een uit het oog verloren vat dat vloeibaar kwik bevatte. Voor de kinderen leek dit op vloeibaar zilver. In hun speelsheid kwamen ze er niet alleen in direct contact mee, ze bewaarden het in flesjes onder hun hoofdkussen. Het gevolg was dat ze opeenvolgend ziek werden, verlammingsverschijnselen kregen en als gevolg van de kwikvergiftiging stierven.
Arseen, een zwaar metaal dat men aantreft in goudmijnbouw, is een vervuilende stof afkomstig van het erts zelf en komt vrij bij smelting van het goud. Metaalmijnen zijn verantwoordelijk voor 96 procent van alle arseenemissies in de wereld.
Verhoogd Arseen kan leiden tot huidkanker en tumoren.
Als de huid in aanraking komt met arseen verschijnen er lichte en donkere vlekken. Deze vlekken kunnen zich tot kanker ontwikkelen. In Santa Rosa De Copán in Honduras werden verhoogde arseenwaarden gemeten in het bloed van omwonenden van de goudmijn. Het ging om cijfers die vijf tot tien maal de toegelaten hoeveelheden volgens de Human Health Index overschreden.
Ook koper kan aantasting van de lever of het zenuwstelsel en kanker veroorzaken. Het kan de oorzaak zijn van huidallergieën en verminderde vruchtbaarheid bij man en vrouw veroorzaken. Cirrose (verharding van de organen) is ook een gevolg van kopervergiftiging.
Blootstelling aan aluminium in hoge concentraties kan gezondheidsproblemen veroorzaken. Dit komt in het lichaam terecht via inademing en huidcontact. Het centrale zenuwstel kan worden aangetast en het kan eveneens leiden tot dementie, geheugenverlies, apathie en bevingen.
Ook lood is een vaakvoorkomend zwaar metaal bij goudmijnbouw. Lood kan terechtkomen in het grond-en drinkwater en via de mond worden opgenomen. Een verhoogde aanwezigheid lood in het menselijk lichaam kan leiden tot buikkrampen, stuiptrekkingen met de dood tot gevolg. Dit is wat gebeurde in het dorp dichtbij de goudmijn van Anca in Nigeria. Meer dan 400 kinderen lieten in 2010 op een paar maanden tijd het leven ten gevolge van loodvergiftiging.
Een verhoogde blootstelling aan ijzer gedurende een lange periode, via stof of dampen, kan leiden tot siderosis, een longaandoening.
Een laatste zwaar metaal dat men in goudmijnen aantreft, is mangaan. Het kan in de bodem zitten in vaste vorm, in het water in kleine deeltjes en in de lucht in het stof. Grote dosis mangaan kan leiden tot ademhalingsproblemen en aantasting van de hersenen. Symptomen zijn hallucinaties en vergeetachtigheid. Blootstelling aan mangaan kan ook de ziekte van Parkinson veroorzaken, evenals bronchitis en longembolie. Langdurige blootstelling kan leiden tot een syndroom met de volgende verschijnselen: schizofrenie, depressies, zwakke spieren, hoofdpijnen en slapeloosheid.
Het probleem waar men bij deze risico’s voor de gezondheid vaak op stuit is het vaststellen van het rechstreeks verband van deze gezondheidsproblemen en de aanwezigheid van de mijn. Bovendien beschikt men vaak niet over internationaal erkende labo’s en worden de laboresultaten dus niet wetenschappelijk bevonden of worden ze vervalst door belanghebbenden van de overheid of mijnbouwbedrijven. In San Miguel Ixtahuacán in Guatemala, werden dokters omgekocht om in geval van dergelijke symptomen bij hun patiënten een “foute” diagnose te stellen waarbij geen link naar de mijnbouw kon gevonden worden.
