Labeling/certificering

Er bestaat echter nog geen algemeen internationaal door alle partijen aanvaarde standaard van waar groene edelmetalen aan moet beantwoorden.  Initiatieven bepalen hun eigen normen en certificeringregels. Wat hierin steeds terug komt zijn: respecteren van de mensenrechten, volksraadplegingen en informeren van de lokale bevolking, veilige en menswaardige arbeidsvoorwaarden, verzekeren dat bewoners hun grondgebied niet moeten verlaten, geen afvaldumping in oceanen, meren, rivieren, grond, arbeiders krijgen een eerlijke prijs voor hun metaal, winsten komen ten goede van de lokale bevolking, installeren van no-go zones voor ecologisch te gevoelige gebieden, reglementering rond gebruik van chemicaliën,.. Het ene initiatief is hier reeds vooruitstrevender in dan het andere.

We kunnen deze initiatieven indelen in de conventionele en de niet-conventionele sector:

Conventionele

In 1999, als voorbereiding op de internationale top rond duurzame ontwikkeling in Johannesburg (2002),, verenigden 9 mijnbouwbedrijven en metaalbedrijven zich in een platform: het ICMM ( International Council on Mining and Metals). Het ICMM had als doel voor ogen standaarden te creëren voor duurzame ontwikkeling en ontwikkelde “good practices” voor het milieu en de lokale bevolking Een tweede initiatief uit de conventionele sector, was het RJC (Responsible Jewellery Council). Het RJC gaat houdt in zijn ontwikkeling van zijn standaarden met een bredere waaier rekening dan ICMM, zoals mensenrechten, arbeidsrechten, anti-corruptie… Het IRMA (Initiative for Responsible Mining Asurance), dat in 2006 werd opgericht, wil nog verder gaan en zoekt naar een systeem van onafhankelijke controle, gebaseerd op vrijwilligers, door NGO’s, middenveld, mensenrechtenorganisaties,…

Niet-conventionele

Deze initiatieven kunnen in twee gedeeld worden, degene die streven naar eerlijke handel, met een goede prijs voor de arbeiders, mensenrechten, goede werkomstandigheden, sociale rechten, duurzame ontwikkeling van regio,…tot doel en de ecologische initiatieven die enkel gericht zijn op het minimaal beschadigen van het milieu, weinig tot geen gebruik van water, aarde en bos, geen gebruik van chemicaliën, en een volledig herstel nadien eisen. Een combinatie van beide is natuurlijk ook mogelijk, en het ideale.

Het belangrijkste voorbeeld van deze combinatie is het project Oro Verde in de Choco regio op de grens met Columbia, Panama en Ecuador. Oro Verde is een coöperatie van afro-colombiaanse artisanale producenten van gecertificeerd goud en platina. Het is een tegenreactie van de lokale bevolking, in samenwerking met buitenlandse partners, die hun inkomen en lokale arbeidsomstandigheden zag dalen, op de mijnbedrijven die zich in deze hoog biodiverse regio vestigden. Bij de ontginning worden geen chemicaliën gebruikt, enkel de eeuwenoude artisanale methode. Greg Valerio neemt met Cred Jewellery een deel van hun productie af. Deze juwelier uit de UK is tot nu toe het bekendste voorbeeld, al volgen er steeds meer en meer. In Nederland is dit mogelijk via Flamingo. Ook mbt de certificatie zelf, zijn er al enkele initiatieven. Green Assay ontwikkelt een systeem waarin het juweel traceerbaar is aan de hand van een code. Deze code kan ingegeven worden op het internet en geeft weer in welke mate er met mensenrechten, milieunormen, sociale rechten werd rekening gehouden bij de ontginning van het metaal voor dat juweel. Het belangrijkste initiatief is echter de FT-FM standaard van ARM-FLO (association for responsible mining- fair trade labeling organisation). Beide platformen sloegen de handen in elkaar en ontwikkelden de FT-FM die richtlijnen voorschrijft op 4 gebieden: milieu, sociaal, werk en economie. Op deze manier kan een juweel gecertificeerd worden. In 2011 waren de eerste ARM-FLO gecertificeerde juwelen in omloop in het Verenigd Koninkrijk. Het Nederlands Solidaridad plant dit in 2012 op de Nederlandse markt te brengen. Opvallend blijft echter wel hun standpunt ten opzichte van het gebruik van kwik en cyanide. Ze raden het gebruik af en promoten alternatieven dmv financiële bonus. Oro Verde is daarin het grote voorbeeld. Men verbiedt het gebruik van deze chemicaliën niet daar hun doelgroep kleine artisanale mijnbouwinitiatieven, die steeds met deze methode werken, bedraagt. Hun uitgangspunt is verandering te brengen bij deze kleinschalige mijnbouw en zo de situatie van de lokale bevolking te verbeteren. Ze richten zich dus niet op grootschalige mijnbouwprojecten.

Deze initiatieven staan echter nog in hun kinderschoenen. Er zijn nog geen internationaal erkende controlesystemen dat door alle partijen aanvaard worden. Een systeem dat volledig betrouwbaar is en het gevaar van greenwashing en window dressing helemaal indijkt, is tot op heden niet van kracht.

Hierbij volgt een poging om een overzicht te geven van de voorwaarden die minimaal in deze richtlijnen moeten opgenomen worden: Als eerste: de sociale en ethische voorwaarden, arbeidsvoorwaarden volgens ILO, eerlijke prijs voor lokale bevolking waarbij de mijnbouwwinsten ten goede komen van de bevolking. Als tweede, de ecologische voorwaarden: geen gebruik van chemicaliën en verplicht herstel en schoonmaak van site en omliggende gebieden nadien. Als derde, verplichte raadpleging van lokale bevolking, die dan ook over een vetorecht beschikt over het al dan niet toelaten van mijnbouw in hun leefgebied. Als vierde, het installeren van bepaalde NO-GO zones waar mijnbouw niet toegelaten wordt omwille van bepaalde redenen, zelfs geen verantwoorde mijnbouw omwille van ecologische gevoeligheid van het gebied. En als vijfde: Het beschikken over een maximale traceerbaarheid van het systeem en externe onafhankelijke controles op de certificering.

De wereld staat dus nog voor een hele uitdaging. Dit wordt ongetwijfeld vervolgd…