Mensenrechtenactiviste Máxima Acuña Chaupe en drie familieleden verliezen rechtszaak tegen mijnbouwbedrijf in Peru

Op 5 augustus heeft een Peruaanse rechter Máxima Acuña de Chaupe en drie van haar familieleden veroordeeld tot twee jaar en acht maanden voorwaardelijke celstraf voor illegale bezetting van hun grond. Ze kreeg daarbij ook te horen dat ze een schadevergoeding van 1500 EUR moet betalen aan het mijnbouwbedrijf Yanacocha en moet opdraaien voor de kosten van de rechtszaak.

Naast deze voorwaardelijke celstraf en de schadevergoeding heeft de rechter ook beslist dat de familie van Máxima het betwiste stuk grond onmiddellijk moet verlaten. Indien dit niet gebeurt, zal er tot uitzetting worden overgegaan. De advocate van de beklaagde familie, Mirtha Vasquez van de ngo Grufides, heeft al laten weten dat ze beroep aantekenen tegen deze beslissing bij de hogere rechtbank van Cajamarca.

Máxima Acuña de Chaupe is ondertussen een symbool geworden in de strijd van de lokale gemeenschappen tegen het Conga-project, ‘s lands grootste en meest winstgevende mijnbouwinvestering ooit. Conga betreft een uitbreiding van de huidige Yanacochagoudmijn, eigendom van het mijnbouwbedrijf Yanacocha en Newmont Mining Corporation. Deze laatste mijn haar goudreserves zijn uitgeput aan het geraken. Het mijnbouwbedrijf Yanacocha is reeds begonnen met de exploitatie van Conga maar kan daarbij op heel wat verzet van de lokale bevolking rekenen. Omwonenden weten, doordat de Yanacochamijn reeds een lange voorgeschiedenis heeft, wat hen te wachten staat bij het exploiteren van Conga. Máxima is één van omwonenden van Conga. Zij is tevens lid van de Asociación de Mujeres en Defensa de la vida (Vereniging van Vrouwen ter Verdediging van het Leven) en de Unión Latinoamericana de Mujeres (Vrouwelijke Latijns-Amerikaanse Vakbond). Door haar voorname rol in de strijd tegen dit mijnbouwbedrijf en zijn project zijn zij en haar familie al sinds 2011 het slachtoffer van fysiek geweld, bedreigingen en vernielingen van haar eigendom. In die mate zelfs dat op 5 mei 2014, het IACHR (Inter-American Commission on Human Rights) enkele voorzorgsmaatregelen heeft getroffen ter bescherming van Máxima die ondertussen al verscheidene doodsbedreigingen had gekregen.

Máxima en haar familie wonen in een kwetsbaar en afgezonderd landbouwgebied in de noordelijke provincie Cajamarca op 4000 meter hoogte. Ze kochten het huis in 1994 en weigerden het te verkopen in 2011 aan het mijnbouwbedrijf Yanacocha. Hun grond is immers gelegen in het concessiegebied van het nieuwe project Conga. Sindsdien leven zij en haar familie in onzekerheid over wat de toekomst zal brengen. Een constante angst voor nieuw geweld, zelfs bij het verlaten van haar eigen woonst, uit vrees voor de politie die nogmaals haar huis zou vernielen en hun fysiek zou toetakelen. Op 11 augustus 2011 werden de onschuldige Máxima en haar dochter hardhandig aangepakt door de politie die ook enkele van hun dieren vermoordden. Op 30 januari 2013 betraden politie-eenheden hun grond om hun hardhandig uit het huis te zetten, zonder enige vorm van officiële toelating of een bevelschrift. Sindsdien stopten de bedreigingen en provocaties niet meer. Alleen al op 21 én 22 juli van dit jaar hebben enkele politiemannen en ingenieurs van de Yanacocha-mijn Jaime Chaupe met de dood bedreigd in zijn eigen huis. Alsof dat nog niet volstond besloten de autoriteiten op 24 juli om 15 politiemannen, 15 mijnwerkers en 2 ingenieurs naar het huis van Máxima te sturen bij wijze van provocatie en machtsvertoon.

Mirtha Vásquez, de advocate van de familie, zegt verwonderd te zijn over de uitspraak van de rechter. “We hebben tijdens de rechtszaak duidelijk bewezen dat dit stuk grond aan de familie Chaupe toebehoort. Niet alleen konden we bewijzen dat de familie het stuk grond gekocht had, ze werden ook erkend als eigenaars door de eigen Sorochuco gemeenschap”, zegt Vázquez.“Het mijnbouwbedrijf daarentegen kon niet bewijzen dat het eigenaar was van de grond voor de familie Chaupe het stuk had gekocht”, verklaart Vázquez. “Dit is nochtans van fundamenteel belang als je iemand anders beschuldigt van het onrechtmatig ontnemen van je land.” Volgens de advocate veranderde het mijnbouwbedrijf tijdens de rechtszaak van strategie. “Hun land werd plots veel groter, zo’n 5800 hectares, en de familie Chaupe had zich zogezegd onrechtmatig op dit terrein gevestigd”, vertelt ze.

De toekomst voor de familie van Máxima oogt dus hoogst onzeker. Volgens de advocate zullen ze blijven vechten voor hun huis, hun enige bezit. Bij een uitzetting kunnen ze echter nergens heen. Maar hoe groot is de kans dat ze deze bij voorbaat verloren zaak nog zullen winnen?

Help Máxima en haar familie in haar strijd tegen het mijnbouwproject Conga en teken deze petitie!

Geschreven door Bart Carlier

Foto: Copyright Alexander Luna

Bronnen:

http://derechoshumanos.pe/2014/08/gilda-chaupe-y-maxima-acuna-denuncian-amenazas-de-parte-de-yanacocha-y-efectivos-pnp/

http://www.frontlinedefenders.org/node/26810

http://www.actualidadambiental.pe/?p=24398

https://colectivonadienospaga.lamula.pe/2013/12/12/carta-de-apoyo-a-maxima-acuna-de-chaupe/colectivonadienospaga/